De werken van Gustav Mahler

Hieronder twee overzichten van de werken van Gustav Mahler.
Het eerste is beknopt en het tweede volledig, inclusief varianten en jaartallen.
De Duitse teksten van de liederen en de Nederlandse vertalingen vindt u hier.

Beknopt overzicht

  • Symfonie 1 t/m 10
  • Das klagende Lied
  • Das Lied von der Erde
  • Lieder eines fahrenden Gesellen
  • Kindertotenlieder
  • Lieder und Gesänge aus der Jugend-zeit
  • Des Knaben Wunderhorn
  • Rückert Lieder
  • Fragment pianokwartet
  • Enkele voltooiingen /aanvullingen (Mozart, von Weber)
  • Enkele bewerkingen (Bach, Beethoven, Bruckner, Schubert en Schumann)

Volledig overzicht Werkenlijst

A. Symfonieën

Symfonie nr. 1, D-gr.t., vijfdelige versie (verschillende achtereenvolgende titels),
1885-1888/1893/1894
1. Frühling und kein Ende: Einleitung und Allegro comodo
2. Blumine (Blumenkapittel): Andante
3. Mit vollen Segeln: Scherzo
4. Gestrandet! Ein Totenmarsch in Callots Manier
5. Dall'Inferno: Allegro furioso

Blumine, oorspronkelijk tweede deel van Symfonie nr. 1, vijfdelige versie
Wordt ook separaat uitgevoerd

Symfonie nr. 1, D-gr.t., vierdelige versie,
1896/1899/1906-07
1. Langsam. Schleppend. - Immer sehr gemächlich
2. Kräftig bewegt, doch nicht zu schnell
3. Feierlich und gemessen, ohne zu schleppen
4. Stürmisch bewegt

Totenfeier, symfonisch gedicht voor groot orkest,
1888
Later bewerkt tot eerste deel van Symfonie nr. 2

Symfonie nr. 2, c-kl.t.
1888-94/1903
1. Allegro maestoso (mit durchaus ernstem und feierlichem Ausdruck)
2. Andante moderato (Sehr gemächlich)
3. In ruhig fliessender Bewegung
4. Urlicht, altsolo, op tekst uit Des Knaben Wunderhorn (Sehr feierlich, aber schlicht)
5. Im Tempo des Scherzo. Wild herausfahrend; Kräftig; Langsam; Misterioso "Aufersteh'n", op tekst van Friedrich
Klopstock, aangevuld door Mahler. Sopraan- en altsolo, gemengd koor.

Symfonie nr. 3, d-kl.t.
1893-1896/1906
1. Kräftig. Entschieden
2. Tempo di Menuetto. Sehr mäßig
3. Comodo. Scherzando. Ohne Hast
4. Sehr langsam. Misterioso. Durchaus ppp. Altsolo O Mensch! Gib Acht!, op tekst van Friedrich Nietzsche
5. Lustig im Tempo und Keck im Ausdruck. Altsolo, vrouwen- en kinderkoor, Es sungen drei Engel op tekst uit Des Knaben Wunderhorn
6. Langsam. Ruhevoll. Empfunden

O Mensch! Gib Acht!, altsolo uit symfonie nr. 3, voor zangstem met piano.

Symfonie nr. 4, G-gr.t.
1899-1900/1901-1910
1. Bedächtig. Nicht eilen
2. In gemächlicher Bewegung. Ohne Hast
3. Ruhevoll (Poco adagio)
4. Sehr behaglich. Sopraansolo Wir genießen die himmlischen Freuden op tekst uit Des Knaben Wunderhorn

Symfonie nr. 5, cis-kl.t.
1901-02/1904/1911
1. Trauermarsch. In gemessenem Schritt. Streng. Wie ein Kondukt
2. Stürmisch bewegt, mit größter Vehemenz
3. Scherzo. Kräftig, nicht zu schnell
4. Adagietto. Sehr langsam.
5. Rondo-Finale. Allegro

Het Adagietto wordt ook separaat uitgevoerd.

Symfonie nr. 6, a-kl.t
1903-04/1906/1907
1. Allegro energico, ma non troppo
2. Scherzo. Wuchtig
3. Andante moderato
4. Finale. Allegro moderato

(Soms worden de delen 3 en 4 in omgekeerde volgorde gespeeld.)

Symfonie nr. 7, e-kl.t
1904-05
1. Langsam - Allegro risoluto ma non troppo.
2. Nachtmusik. Allegro moderato
3. Schattenhaft. Fließend aber nicht schnell
4. Nachtmusik. Andante amoroso
5. Rondo-Finale. Allegro ordinario

Symfonie nr. 8, Es-gr.t., voor 3 sopraansoli, 2 altsoli, tenor-, bariton- en bassolo, kinderkoor, twee gemengde koren en
groot orkest, 1906
1. Hymnus Veni Creator spiritus. Allegro impetuoso
2. Slotscene uit Goethe's Faust. Poco adagio

Das Lied von der Erde, naar Hans Bethges Die chinesische Flöte, versie voor een hoge en een middenstem met piano, 1908/1909
1. Das Trinklied vom Jammer der Erde
2. Die Einsame im Herbst
3. Der Pavillon aus Porzellan
4. Am Ufer
5. Der Trinker im Frühling
6. Der Abschied

Das Lied von der Erde, symfonie voor een tenor- en een alt- (of bariton-) stem met orkest,
1908-1909
1. Das Trinklied vom Jammer der Erde
2. Der Einsame im Herbst
3. Von der Jugend
4. Von der Schönheit
5. Der Trunkene im Frühling
6. Der Abschied

Symfonie nr. 9, D-gr.t.,
1909-10
1. Andante comodo
2. Im Tempo eines gemächlichen Ländlers. Etwas täppisch und sehr derb
3. Rondo-Burleske. Allegro assai. Sehr trotzig
4. Adagio. Sehr langsam und noch zurückhaltend - Molto adagio

Symfonie nr. 10, Fis-gr.t.,
1910, onvoltooid.
1. Adagio

Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie 1e en 3e deel Otto Jokl (1924)
1. Andante - Adagio
3. Purgatorio. Allegro moderato

Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie vijf delen Deryck Cooke (1964)
1. Andante - Adagio
2. Scherzo. Schnelle Viertel
3. Purgatorio. Allegro moderato
4. [Scherzo]. Allegro pesante. Nicht zu schnell
5. Finale. Langsam - Allegro moderato - Adagio

Symfonie nr. 10, herziene uitvoeringsversie Deryck Cooke in samenwerking met Berthold Goldschmidt, Colin en David Matthews (1976)
Vijf delen als in versie 1964

Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Deryck Cooke, definitieve herziening door Colin en David Matthews (1989)
Vijf delen als in versie 1976

Tevens bestaan er de volgende uitvoeringsversies:
Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Clinton Carpenter
Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Remo Mazzetti
Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Joseph Wheeler
Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Rudolf Barshai
Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Samale/Mazzucca
Symfonie nr. 10, uitvoeringsversie Yoel Gamzou


B. Cantates

Das klagende Lied, tekst van Gustav Mahler, voor sopraan-, alt- en tenorsolo, gemengd koor en groot orkest. Oorspronkelijk in drie delen 1880-1881
1. Waldmärchen
2. Der Spielmann
3. Hochzeitsstück
Later door Mahler gereviseerd tot een tweedelige versie zonder Waldmärchen, 1892-93/1898-99/1906
In eerste instantie zijn er enige opnamen gemaakt van de drie delen, waarbij Waldmärchen gekoppeld werd aan de door Mahler gereviseerde versie van der Spielmann en Hochzeitsstück. Thans bestaat er een gereconstrueerde versie, waarbij het authentieke Mahlermateriaal gebruikt is, te weten:

Das klagende Lied, tekst van Gustav Mahler, voor sopraan-, alt- en tenorsolo gemengd koor en groot orkest, 1878-1880.
Oorspronkelijke driedelige versie, gereconstrueerd door Reinhold Kubik (ook voor jongenssopraan en jongensalt), (1997).
1. Waldmärchen,
2. Der Spielmann
3. Hochzeitsstück

C. Liederencycli

Lieder eines fahrenden Gesellen, teksten van Gustav Mahler, versie voor een zangstem met piano
1884 - ?,/1891-96.
1. Wenn mein Schatz Hochzeit macht
2. Ging heut'morgen übers Feld
3. Ich hab ein glühend Messer
4. Die zwei blauen Augen

Lieder eines fahrenden Gesellen, versie voor zangstem met orkest
1893?-96.
Onderdelen als versie met piano

Kindertotenlieder op teksten van Friedrich Rückert, versie voor zangstem met piano
1901-04.
1. Nun will die Sonn'so hell aufgeh'n
2. Nun seh' ich wohl, warum so dunkle Flammen
3. Wenn dein Mütterlein
4. Oft denk' ich, sie sind nur ausgegangen
5. In diesem Wetter, in diesem Braus

Kindertotenlieder, versie voor zangstem met orkest
1901-04.
Onderdelen als versie met piano

D. Diverse liederen

Drie liederen op teksten van Mahler voor tenorstem en piano
1880
1. Im Lenz
2. Winterlied
3. Maitanz im Grünen


Vijf liederen voor zangstem met piano (deel I van de later als Lieder und Gesänge aus der Jugendzeit uitgegeven liederen)
1880-1883
1. Frühlingsmorgen (tekst Leander)
2. Erinnerung (tekst Leander)
3. Hans und Grete (tekst Mahler, identiek met Maitanz im Grünen)
4. Serenade aus Don Juan (tekst Tirso de Molina)
5. Phantasie aus Don Juan (Tekst Tirso de Molina)

Negen Lieder und Gesänge uit Des Knaben Wunderhorn, voor een zangstem met piano
1887-1890
(Deel II van de Lieder und Gesänge aus der Jugendzeit:)
1. Um schlimme Kinder artig zu machen
2. Ich ging mit Lust durch einen grünen Wald
3. Aus! Aus!
4. Starke Einbildungskraft
(Deel III van de Lieder und Gesänge aus der Jugendzeit:)
5. Zu Straßburg auf der Schanz
6. Ablösung im Sommer
7. Scheiden und Meiden
8. Nicht wiedersehen!
9. Selbstgefühl



Vijftien Lieder und Balladen uit Des Knaben Wunderhorn, versie voor zangstem met piano
1892-1901
1. Der Schildwache Nachtlied
2. Verlor'ne Müh'!
3. Wer had dies Liedel erdacht?
4. Das himmlische Leben
5. Trost im Unglück
6. Das irdische Leben
7. Urlicht
8. Des Antonius von Padua Fischpredigt
9. Rheinlegendchen
10. Es sungen drei Engel einen süßen Gesang
11. Lob des hohen Verstands
12. Lied des Verfolgten im Turm
13. Wo die schönen Trompeten blasen
14. Revelge
15. Der Tamboursg'sell

Lieder und Balladen uit Des Knaben Wunderhorn, versie voor zangstem met orkest, 1892-1901
1. Der Schildwache Nachtlied
2. Verlor'ne Müh
3. Trost im Unglück
4. Das himmlische Leben (naderhand tevens omgewerkt tot finale van de Vierde symfonie)
5. Wer hat dies Liedel erdacht?
6. Das irdische Leben
7. Urlicht (naderhand tevens omgewerkt tot vierde deel van de Tweede symfonie)
8. Des Antonius von Padua Fischpredigt
9. Rheinlegendchen
10. Lob des hohen Verstandes
11. Lied des Verfolgten im Turm
12. Wo die schönen Trompeten blasen
13. Revelge
14. Der Tamboursg'sell

Rückert Lieder, Liederen op teksten van Friedrich Rückert, versie voor zangstem met piano
1901-02
1. Blicke mir nicht in die Lieder
2. Ich atmet'einen linden Duft
3. Ich bin der Welt abhanden gekommen
4. Um Mitternacht
5. Liebst Du um Schönheit


Rückert Lieder Liederen op teksten van Friedrich Rückert, versie voor zangstem met orkest (orkestratie Mahler)
1901-02
1. Blicke mir nicht in die Lieder
2. Ich atmet' einen linden Duft
3. Ich bin der Welt abhanden gekommen
4. Um Mitternacht

Lied op tekst van Friedrich Rückert, voor zangstem met orkest, orkestratie door Max Puttmann
5. Liebst Du um Schönheit

E. Kamermuziek

Pianokwartet, een deel (eerste?) , a-kl.t.
1876

[Sonate voor piano en viool, 1876 verloren gegaan).]
[Pianokwintet, 1876, eerste deel compositieprijs conservatorium Wenen juli 1876; verloren gegaan.]
[Pianokwintet, scherzo, 1878, compositieprijs conservatorium Wenen 11.7.1878 verloren gegaan]
[Pianokwartet, 187?, is waarschijnlijk identiek met het pianokwintet,verloren gegaan]

F. Toneelmuziek en operaontwerpen

Der Trompeter von Säkkingen, 1884 (verloren gegaan)
Die Argonauten (verloren gegaan)
Herzog Ernst von Schwaben (verloren gegaan)
Rübezahl (hiervan bestaat nog het libretto, de muziek is verloren gegaan)

G. Voltooiingen/aanvullingen

Wolfgang Amadeus Mozart: Le Nozze di Figaro, enige recitatieven.
Carl Maria von Weber: Die drei Pintos, voltooiing.
Carl Maria von Weber: Euryanthe, aanpassingen libretto, instrumentale retouches.
Carl Maria von Weber: Oberon, melodrama's door Mahler; nieuwe enscenering.

I. Bewerkingen

J.S. Bach: Suite bewerkt voor groot orkest, 1909, samengesteld uit Suite nr. 2 in b (Ouvertüre, Rondeau en Badinerie) en Suite nr. 3 in D (Air en Gavotte I en II).
Beethoven: Symfonieën nr. 5, 6, 7, 8 en 9 (instrumentatie-retouches).
Beethoven: Ouvertures Coriolan, Egmont, Die Weihe des Hauses en Leonore II (instrumentatie-retouches).
Beethoven: Strijkkwartet, f-kl.t., opus 95, bewerking voor strijkorkest.
Bruckner: Symfonie nr. 3, d-kl.t., bewerking voor piano vierhandig.
Schubert: Strijkkwartet D. 810, d-kl.t. Der Tod und das Mädchen, bewerking voor strijkorkest.
Schumann: Ouverture Manfred (instrumentale retouches).
Schumann: Symfonieën nr. 1, 2, 3 en 4 (instrumentale retouches).


Bron: Eveline Nikkels, Een leven in tien symfonieën, Bluestone Publishers Leeuwarden, 2003, aangevuld door Louis Ekstein.